ปรากฏในเรื่องเพชรพระอุมาในภาคแรก นับว่าเป็นฉากตะลุมบอนฉากแรกในเรื่อง โดยที่ขบวนกองเกวียนมีความจำเป็นต้องเดินฝ่าเข้าไปในฝูงของเหล่าทโมนไพรนับพันๆตัว และในที่สุดก็สามารถผ่านพ้นวิกฤติการณ์นี้ไปได้ ด้วยปืนลูกซองหรือปืนกำนัน ที่ไชยยันต์เคยดูถูกเอาไว้

ข้อมูลด้านสัตววิทยา

ลักษณะทั่วไป
เป็นลิงที่มีรูปร่างอ้วนสั้น ขนสั้นสีเทาหรือสีน้ำ ตาล หน้าค่อนข้างยาว ขนบนหัวสั้น สีเทาหรือ สีน้ำตาล และขึ้นวนเป็นก้นหอย หางค่อนข้างสั้น ตัวเมียมีขนาดเล็กกว่า และมีขนปกรหน้าผากน้อยกว่าลิงตัวผู้

นิสัย
ชอบอาศัยอยู่ตามป่าทึบบริเวณเชิงเขา ชอบท่องเที่ยวไปเรื่อย ไม่ค่อยอยู่เป็นที่ บางตัวออกหากินตัวเดียว ไม่รวมฝูง ชอบลงมาอยู่ตามพื้นดินมากกว่าอยู่บนต้นไม้ แต่เวลานอนขึ้นไปนอนบนต้นไม้ ชอบส่งเสียงร้องและมักร้องรับกันทั้งฝูง

อาหาร
ลิงกังชอบกินผลไม้ เมล็ดพืช และแมลงเป็นอาหาร เวลากินอาหารมักชอบเก็บไว้ข้างแก้มแล้วค่อยๆ เอามือดันอาหารที่เก็บไว้ออกมากินทีละน้อย

การสืบพันธุ์
เริ่มผสมพันธุ์ได้เมื่ออายุ 3-4 ปี ระยะตั้งท้องประมาณ 5-7 เดือน ออกลูกครั้งละ 1-2 ตัว และมีอายุยืนราว 25 ปี ตัวผู้หรือแต่ละตัวอาจผสมพันธุ์กับตัวอื่นได้หลายตัว และไม่อยู่เป็นคู่แน่นอน

เรียบเรียงโดย ... มันตู