ปรากฏในเรื่องเพชรพระอุมา ดังนี้

1. ภาค 1 เป็นการเผชิญหน้ากันทั้งฝูง โดยที่มีผู้ร่วมเหตุการณ์ดังนี้ คือ รพินทร์ แงซาย ไชยยันต์ เกิดขึ้นตอนที่รพินทร์พาไชยยันต์เดินตามรอยวัวแดง บริเวณเขาโล้น แต่ต้องมาเผชิญหน้าและซัลโวกับเจ้าสัตว์ฝูงนี้ซะก่อน

2. ภาค 2 บริเวณโป่งน้ำร้อนที่รพินทร์พานายห้างฝรั่งไปดูสถานที่อาบน้ำขณะที่มีการพิจารณาอยู่นั้น เจ้าตัวนี้ก็โผล่เข้ามา รพินทร์ต้องแสดงความเป็นจอมพรานให้เจ้านายเห็นอีกครั้ง โดยที่ใช้ก้อนหินปาและตะโกนขับไล่ เจ้าตัวนี้ก็ต้องยอมถอยกลับแต่โดยดีไม่เถียงสักคำ
แต่อย่างไรก็ตามก็มีการพูดถึงพฤติการณ์ของเจ้าหมีควายตัวนี้อยู่หลายครั้ง เช่น เรื่องไม่กินสัตว์ที่ตาย โดยที่ดารินถามรพินทร์เกี่ยวกับตำนานที่ว่าเมื่อพบหมีควายให้แกล้งตาย เจ้าหมีควายจะไม่ทำอะไร รพินทร์ถึงกับหัวเราะก๊าก พร้อมทั้งเล่าเรื่องจริงให้ทั้งว่าตำนานนั้นไม่จริง เพราะลูกน้องเก่าสมัยเป็นตชด. ก็ได้ทดลองทำปรากฏว่าเรียบร้อยโรงเรียนหมีไป โดนกัดเลยจนต้องส่ง ฮ. มารับด่วน

ข้อมูลทางสัตววิทยา

ลักษณะทั่วไป จัดเป็นหมีที่มีขนาดใหญ่ ความยาวลำตัวประมาณ 120 - 150 เซนติเมตร หางยาว 6.5 - 10 เซนติเมตร น้ำหนักประมาณ 100 - 160 กิโลกรัม ขนยาวหยาบสีดำทั้งตัว หูใหญ่ ปลายจมูกค่อนข้างดำ เล็บเท้าโค้งยาวแหลม มักเดินด้วยส้นเท้า ปากยาว ประสาทตาและหูไม่ค่อยไว แต่ประสาทรับกลิ่นดีมาก ที่คนไทยเรียกหมีควาย ไม่ใช่เพราะขนาดของมัน แต่เป็นเพราะรูปตัว V ใต้คอ ซึ่งเป็นรูปและสีแบบเดียวกับของควาย
นิสัย ชอบอยู่ป่าสูงและภูเขา ปกติหากินกลางคืน กลางวันนอนตามโพรงไม้ ว่ายน้ำได้ดี นิสัยดุ ชอบอยู่โดดเดี่ยวหรืออยู่ด้วยกัน 2-3 ตัว ชอบการต่อสู้ ถ้าเห็นคนมักหลบหนีไปก่อน เมื่อได้รับบาดเจ็บหรือจวนตัวจะสู้จนถึงที่สุด
ถิ่นอาศัย เอเชียตะวันออกและใต้ จากญี่ปุ่น ไต้หวัน ไฮนาน ธิเบต เนปาล พม่า และไทย สำหรับประเทศไทยมีตามป่าดงดิบทั่วไป
อาหาร ลูกไม้ ใบไม้อ่อน สัตว์เล็ก ๆ และแมลง ที่ชอบมากคือน้ำผึ้ง และตัวอ่อนของผึ้ง
การสืบพันธุ์ ตั้งท้องนานประมาณ 7 - 8 เดือน ออกลูกครั้งละ 1-3 ตัว ชอบออกลูกตามโพรงไม้หรือจนกระทั่งใกล้จะออกลูกใหม่จึงปล่อยลูกหากินตามลำพัง

ลักษณะรอยเท้า

เรียบเรียงโดย .. มันตู