กระจง

        เป็นสัตว์เคี้ยวเอื้องกีบคู่ขนาดเล็ก ถือว่าเป็นสัตว์กีบคู่ที่มีขนาดเล็กที่สุดในเอเชีย รูปร่างคล้ายกวาง แต่ไม่มีเขาทั้งตัวผู้และตัวเมีย ตัวผู้มีเขี้ยวบนยื่นยาวออกมานอกริมฝีปากเห็นได้ชัด ใช้เป็นอาวุธสำคัญในการต่อสู้กัน ส่วนตัวเมียเขี้ยวบนสั้นมากไม่ยื่นออกมาให้เห็นอย่างในตัวผู้
ชอบออกหากินตอนกลางคืน ตั้งแต่พลบค่ำจนถึงเช้าตรู่ กลางวันนอนพักผ่อนตามซอกหิน หรือโพรงไม้ หรือใต้พุ่มไม้ทึบ ตื่นตกใจง่าย ปกติชอบอยู่ลำพังตัวเดียว จะอยู่เป็นคู่ในช่วงฤดูผสมพันธุ์ ชอบออกมาหากินตามทุ่งหญ้าหรือชายป่า อาศัยอยู่ตามป่าดงดิบมากกว่าป่าโปร่ง และเป็นป่าต่ำด้วย “ร้องเสียง จี๊ด ๆ” คล้ายหนูปราดเปรียวว่องไวมาก กินทั้งใบไม้ ยอดอ่อนของพืช และหญ้า ว่ายน้ำเก่ง
ในเพชรพระอุมานั้น กระจงถูกไชยยันต์ยิงเพื่อนำมาเป็นอาหาร ในการนั่งห้างยิงกระทิง ที่โป่งกระทิง ซึ่งในครั้งนั้นไชยยันต์พลาดคือได้ยิงกระทิงแม่ลูกอ่อนเจ็บไป จึงมานั่งรอรพินทร์เพื่อออกตามตัว และในระหว่างที่นั่งรอนั้นก็ยิงเจ้าสัตว์ตัวนี้เพื่อนำมาเป็นอาหารเช้า

เรียบเรียงโดย .. มันตู