การด้อม

         การด้อม หมายถึง การย่องเงียบไปหาสัตว์ตามแหล่งหากิน เช่น โป่ง น้ำซับ หนองน้ำ ต้นลูกไม้อย่างมะขามป้อม ส้มเสี้ยว ส้าน หว้า มะกอก เป็นต้น

        ถ้าเป็นป่าใกล้หมู่บ้านก็มักจะมีแต่เก้งกวางขนาดเล็ก ส่วนหมูป่าจะพบได้เสมอ แต่แม้ไม่มีสัตว์ใหญ่ก็ต้องระวังเหมือนกัน เสืออาจมาดักรอหรือตามหลังกวางเก้งมาก็ได้

        การด้อมในป่าใหญ่มีทางพบทุกอย่าง แม้แต่ช้าง การย่องเข้าหาแหล่งใดจะดุ่ยเข้าไม่ได้ ไม่มีทางรู้ว่าอะไรอันตรายอยู่ที่นั่น ธรรมดาพรานจะจับด่านใหญ่เข้าไปตั้งแต่ระยะไกล และถ้ามีรอยย่ำเข้าไปใหม่ใหม่ก็ต้องระวังเคลื่อนตัวให้เงียบที่สุด เผอิญมีรอยสาวกลับขึ้นมา ดูให้ดีเสียก่อนว่าเป็นตัวเดียวกันหรือเปล่า เดินธรรมดาหรือเผ่นกระโจน

        หลายครั้งที่มีรอยเก้งกวางหรือแม้แต่วัวกลับขึ้นมา ย่องลงไปที่ไหนได้ เจ้าลายพาดกลอนกำลังมุดพงไม้ออกไป
พรานใหญ่หลายพรานแนะนำว่า ถ้าจะต้องเข้าหาโป่งหรือน้ำซับอะไรพวกนี้ อย่าเดินเฉพาะในด่านเดียว เมื่อถึงระยะห่างพอสมควรให้ด้นป่าออกทางขวาหรือซ้าย ตีวงอ้อมหาด่านที่จะมีอีกด่านสองด่าน พิจารณาให้ดี อาจมีอะไรแตกต่างจากด่านแรกก็ได้ เคยพบทั้งวัวทั้งกวางกินน้ำอยู่ด้วยกัน ทั้งที่ในด่านมีเพียงรอยเก้งคู่เดียว วิธีด้อมด้นหาตามแหล่งหากินดังกล่าวจะใช้เมื่อยู่ไกลจากปางพักมากนัก สะดวกจะออกไปเช้าสายบ่ายเย็นยังไงก็ได้ มีโอกาสพบสัตว์เท่ากัน

        การด้อมนั้นเป็นวิธีพรานที่ในเรื่องเพชรพระอุมาน่าจะใช้ค่อนข้างบ่อย เนื่องจากเป็นวิธีหาเสบียงอาหารตลอดทั้งเรื่อง แต่ไม่ได้กล่างถึงวิธีการโดยละเอียดมากนัก เช่น การออกไปหาไก่ป่าของดาริน การเดินสำรวจรอบๆแคมป์ในตอนเช้าของรพินทร์

ภาพแหล่งสัตว์แบบต่าง ๆ

ทุ่งหญ้าและใต้ร่มไม้	โป่ง	ลำธาร

หนองน้ำ

เรียบเรียงโดย มันตู