สำหรับเพชรพระอุมาได้นำเอาสามัคคีเภทคำฉันท์ของ ชิต บุรทัต มาดำเนินเรื่องในตอนที่รพินทร์พาคณะเดินทางของ ดร.สแตนลี่ห์เข้าสำรวจไปในสุสานของมหิทธิเดชะและจิตรางคนางค์ ระหว่างที่รพินทร์ได้เพ่งมองภาพเกาะสลักบริเวณนั้น รพินทร์ก็นึกถึงกวีนิพนธ์ของสามัคคีเภทคำฉันท์ที่มีลักษณะเป็นการแต่งแบบวสันตดิลกคำฉันท์ว่า

๏ เพ่งภาพพตลอดตละผนัง	ก็มลังเมลืองสี
แลเห็นสิเด่นประดุจมี	ชีวะแม่นกมลครอง
ภาพเทพนพพินิศนิ่ง	นรสิงหะลำยอง
ครุฑยุดภุชงค์วิยะผยอง	และเผยอขยับผัน
ลวดลายระบายระบุกระหนาบ	กระแหนะภาพกระหนกพัน
แผ่เกี่ยวผกาบุษปวัล	สิและวางระหว่างเนือง
ภายใต้เศวตฉัตรรัตน์	ก็จรัสจรูญเรือง
ตั้งราชอาสนะประเทือง	วรมัญจบรรจ์ถร์
ห้อยย้อยประทีปอุบะประทิน	รสกลิ่นก็เอมอร
อาบอบตระลบกระแจะขจร	ดุจทิพย์สุมาลัย
คัณณาอเนกคณะอนงค์	สิริทรงเจริญใจ
สรรพางคพรรณพิศประไพ	กลพิมพอัปสร
เรียงรายจรูงรมยบาท	บริจาริกากร
ปันพรรคพิทักษ์บทบวร	ณ นิวัทธเวรวาร
โดยรอบมหานครเล่ห์	กะสิเนรุปราการ
ห้อมมั้นมหันต์อริจะราญ	ก็ระย่อและท้อหนี
แถวถัมภโดรณะสล้าง	ระยะทางจรัลมี
ชลคูประตูวรบุรี	ณ ระหว่างพระพารา
เรียงป้อมและปักธุชะระราย	พิศค่ายก็แน่นหนา
เสาธงสถิตธวชะมา	รุตโบกสะบัดปลาย
หอรบจะรับริปุผิรอ	รณะท้อหทัยหมาย
มุ่งยุทธย่อมชิวะมลาย	และประลาตมิอาจทาน
พร้อมพรั่งสะพรึบพหลรณ	พยุห์พลทหารหาญ
อำมาตย์และราชบริวาร	วุฒิเสวกากร
เนืองแน่นขนัดอัศวพา	หนะชาติกุญชร
ชาญศึกสมรรถสุรสมร	ชยะเพิกริปูภิณท์
ความสุขก็แสนบรมสุข	และสนุกสนานยิน
ยลในไผทระบุบุริน	ทรรัตน์จรูญเรือง
กลางวันอนันตคณนา	นระคลาคระไลเนือง
กลางคืนมหุสสรวะประเทือง	ดุริย์ศัพทะดีดสี
บรรสานผะสมสรนินาท	พิณพาทย์และเภรี
แซ่โสตสดับเสนาะฤดี	อุระล้ำละเริงใจ
เมืองท้าวสิเทียบทิพะเสนอ	ภพะเลอสุราลัย
เมืองท้าวแหละสมบุณไพ	บุละมวลประการมานฯ

         นอกจากนี้สามัคคีเภทคำฉันท์ยังมีการประพันธ์หลายแบบเช่น อิทิสังฉันท์ อินทรวิเชียรฉันท์ วิชชุมมาลาฉันท์

เรียบเรียงโดย ดาริเมยา